Belemedik - Çakıt Vadisi - Hacıkırı - Vardaha Köprüsü

Mustafa TOR

Toros dağlarındaki demiryollarının yapımı 1900 lü yılara kadar uzanmaktadır. O yıllarda Belemedik ana üs olarak kullanılmıştır. 5000 kişilik bir yaşam merkezi durumuna gelmiştir. Günümüzde bu yörelerde geçmişin izlerini her yerde görebilmekteyiz. Belemedik ve Hacıkırı arasında 1905-1918 yıllarına dek onlarca köprü tünel ve Varda Viyadüğü yapımı gerçekleşmiştir. Pozantı-Belemedik ve Hacıkırı arasında 16 adet tünel vardır. En uzunu 3784 metre en kısası ise 75 metredir. Hacıkırı' da rakım 578m. Belemedik' te ise 724 metredir. İki istasyon arası ise 15750metredir.

BELEMEDİK İSMİNİN HİKAYESİ

Alman ve Türk işçilerinin çalıştığı ve uğrunda öldükleri İstanbul-Bağdat-Hicaz demiryolu inşaatı tarihinde Belemedik ismi önemli yer tutar. 1900’lü yılların başında başlayan Toros Tünelleri inşaatı tam 20 yıl sürer. 12 km’lik bölümde tam 22 tünel açılır. O tarihlerde karşılıklı çalışan işçilerin açtıkları tüneller bazen birbirini görmediği için Türk işçiler “bilemedik, bilemedik” diye feryat edince Alman vatandaşları da buna karşılık “belemedik, belemedik” şeklinde karşılık vermişler. Türkiye’nin en güzel doğa görüntüsüne sahip bu yere ise Almanlar tünellerdeki şaşırmalarının simgesi olarak Belemedik ismini koymuşlar.

VARDAHA KÖPRÜSÜ’NÜN SIRRI

Almanların belki de tünellerden sonra ençok uğraştıkları ikinci konu ise Hacıkırı köyündeki Vardaha Köprüsü olmuştur.  Alman mühendisler sarp kayalıklar ve dağlık bölgenin uç kısmından köprü ayaklarını inşaatını devam ettirmelerine karşın trenler keskin virajı alamayınca daha ileriye 200 metre derinliğinde ikinci bir köprü inşaasına başlamışlardır. Burada çalışan işçiler ise uçuruma inşaa ettikleri köprü ayakları için sürekli aşağıya taş atarak deneme yapmaya başlamışlar. Aşağıda çalışan Türkler ise sürekli atılan taşlar sonrasında “var daha” diye bağırmışlar. Belemedik gibi Almanlar bu köprünün ismini de “Vardaha” köprüsü olarak tescil ettirmişler.

ALMANLAR KONFORLUYMUŞ

Binlerce Alman ve Türk vatandaşının çalıştığı demiryolu inşaatı sırasında 20 yıla yakın Belemedik’te kalınması Alman firmalarını harekete geçirmiş. Vatandaşlarının rahatlığını düşünen Almanlar bu bölgeye büyük bir şantiyenin yanı sıra kilise, okul, sinema, hastane, hamam, cami ve sosyal ev kurmuşlar. Hatta bu bölgede ilk kez dereden akan sulardan ilk elektrik enerjisi ise burada üretilmiş. Çakıt Deresinin soğuk sularında Alman işçiler yüzebilmek için Belemedik’ten suya kadar şu an sağlam şekilde duran yaklaşık 5 km’lik bir merdiven yapmışlar. Ayrıca yine Almanlar ölen vatandaşlarını defin içinde dağlık bölgelerde birçok Alman mezarlığı kurmuşlar

Vardaha köprüsü: Adana ili Karaisalı ilçesi Hacıkırı (Kıralan) köyü'nde bulunan, yöre halkı tarafından "Koca Köprü" diye anılan Hacıkırı Demiryolu Köprüsü'ne aynı zamanda çeşitli hikâyelerle özdeşleştirilerek Vardo Köprüsü'de denilmektedir. Adana'ya uzaklığı karayolu ile Karaisalı üzerinden 64 km'dir. Demir yolu ile Adana İstasyonu'na mesafesi 63 km'dir.

Bu köprü Almanlar tarafından, çelik kafes taş örme tekniği ile yapılmıştır. 6. Bölge sınırları içinde bulunmaktadır. 1912 yılında hizmete açılmıştır.

Teknik özellikleri

Kargir köprü türünde 3 ana açıklık 4 ana ayak üzerine kuruludur uzunluğu 172 m'dir Köprünün üzerindeki demiryolunun (Konyagar km :0+000 dır.)

• başlangıç km'si: 307+106
• bitiş km'si: 307+278
• ortak km'si: 307+222 dir.

Yerden orta ayak yüksekliği 99 m'dir. Köprü ayakları çelik mesnet türü olup dış kaplaması taş örme tekniği ile yaplmıştır. Yapım yılı başlangıcı 1907, bitiş tarihi 1912dir. Köprü ayakları bakımı için dört adet ayağın içinde bakım merdivenleri mevcuttur.

Köprü üzerindeki demir yolu 1220 m yarıçaplı bir kurpla düzenlenmiştir. Buradaki dever miktarı 85 km hıza göre 47 mm'dir. 5 yıllık yapım sürecinde 21 işçi ve bir Alman mühendis çeşitli nedenlerle ölmüştür

***

Mustafa Tor

1956 mart Tarsus doğumluyum. İlk, orta ve lise öğrenimi  Adana da tamamladım..1973 de özel sektörde iş hayatına atıldım... Askerlik dönüşü TCDD 6.böl.md.1979 yılında mak.opr.olarak işe başladım. 14 şubat 2011 yılında emekli oldum.ilk fotoğraf makinemi 1981 yılında aldım o yıldan beri fotoğraf çekiyorum..son 8 yıldır dijital anlamda fotoğraflarım la arşivimi genişlettim....2009 YILINDA İKİ KEZ TOROSLARDA DEMİRYOLU konusunu işleyen sergi ile 2011yılında RENKLER fotoğraf sergisi açtım. Adana Valkiliği Kültür ve Turizm müd.2010 yılı Adana albümünde 50 ad.fotoğrafım kullanıldı. Ayrıca Adana olg.ens.Adana mustfak sanatı isimli kitapta 12 ad.fotoğrafım kullanıldı. Çeşiti aylık dergi ve kitapçıklarda fotoğraflarım kullanılmaktadır.. Özellikle son 10 yıldır doğa yürüyüşü ve etkinliklerinde doğa fotoğraflarına yöneldim.. Çok geniş demiryou arşivim mevcuttur..